Dijital Ekonominin Vergilendirilmesi Mevzuunda Mukimlik Sorunu

Dijital ekonominin vergilendirilmesi mevzuunda giderek büyüyen ve mevcut tarhiyat uygulamaları ile önümüzde duran problem; mukimlik sorunu.. Faaliyetin internet ve telekomünikasyon ağı aracılığı ile uzaktan uzağa yürütülebilmesi, eski vergi düzenini yetersiz bırakmaktadır. Konu, Türkiye’de de hizmet vermekte olan Google Adwords sistemi ile ele alınacaktır.

Adwords Nedir?

Mevcut tarhiyat uygulamalarının yetersiz kalması sadece ülkemiz için değil tüm dünya ülkelerinin mali problemi haline gelmiş durumdadır. Sorunsalın baş aktörleri olarak özellikle Google, Facebook, Twitter gibi dev dijital hizmet sağlayıcılar ilk akla gelmesi gereken örneklerdir.

dijital ekonominin vergilendirilmesi

İnternette arama yapmak istediğimizde şüphesiz ilk akla gelen arama motoru Google’dır. Peki bizlerin Google üzerinde arama yapıyor olmasının bu şirkete kazancı nedir? Elbette bu denli büyük bir veriyi dizinlenmek ve mili saniyeler içinde sorgulayanın önüne getirmek esasında bedava bir hizmet değildir. Söz konusu arama sonuçlarına göre bireylerin tüketim alışkanlıkları da analiz edilmekte ve depolanmaktadır. Böylece birey arama yaptığında talep ettiği bilgi ile ilgili olan ürün reklamları da arama sonuçlarına eklenmektedir. Şimdilerde daha da ileri gidilerek programatik reklam stratejisi ile siz her hangi bir web sitesinde dolaşırken, daha önce yapmış olduğunuz arama ile ilgili olan ürünler, sizlere reklam olarak gösterilmektedir.

Genel hatları ile ifade edilmek istenilen bu reklam sistemi döngüsü, Adwords ile başlamaktadır. Reklam vermek isteyenler söz konusu reklamların gösterimi için tıklama başına olmak üzere Google’a ücret öder. Google ise söz konusu reklamları gösterim için talepte bulunan web sitesi veya mobil uygulamalar üzerinde yayınlar.

Google’ın Türkiye Stratejisi

Merkezi California, ABD’de bulunan Google Inc. ülkemizde Google Reklamcılık ve Pazarlama Ltd. Şti. olarak bir şirket kurmuştur. İlk bakışta “iş yeri veya kanuni temsilci” mevcut gibi görünse de durum göründüğü gibi değildir. En azından Google böyle iddia etmektedir.

Google’ın pek çok hizmeti mevcut ve bu hizmetler farklı şirketler üzerinden, farklı ülkelerde yürütülmektedir. Esasında söz konusu strateji sadece Türkiye’ye özel de değil dünya çapında uygulanmaktadır. Şöyle ki; Türkiye’de ürün veya hizmet pazarlamak isteyen gerçek veya tüzel kişiler, adwords ile Google’a reklam yayınlatmak için hesap oluşturup, ödeme yaparlar. Ancak bu ödemeler Google İrlanda şirketine yapılmaktadır. Hatta söz konusu hizmet için verilen  müşteri destek hattı arandığında Dublin, İrlanda ‘da bulunan temsilciler ile görüşülmektedir. Dolayısıyla adwords hizmeti için hem ödemeler İrlanda’da kurulu olan bir başka Google şirketine yapılır hem de müşteri destek hattının orada bulunması nedeniyle operasyon tamamen Türkiye dışında yürütülüyor gibi görünür. Hal böyle iken, akıllara şu soru gelmelidir; öyleyse Google Reklamcılık ve Pazarlama Ltd. Şti.nin Türkiye’deki fiili iştigali nedir?

dijital ekonominin vergilendirilmesi

Stratejinin Yol Açtığı Başlıca Vergisel Sorunlar

  • Kazancın Türkiye’de elde edilip edilmediği; Gerek Gelir Vergisi Kanunu’nun 7/1. maddesi gerekse de Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 3/3-a. maddesi dar mükelleflerin ticari kazançlarının Türkiye’de elde edildiğinin kabulünü, işyeri veya daimi temsilci bulundurma ve kazancın bu yerlerde bu temsilciler vasıtası ile elde edilmesine bağlanmıştır. Ancak Google’ın uygulamış olduğu strateji kazancın Türkiye’de elde edilmesi bakımından iki soru doğurmaktadır;                   1. Google Reklamcılık ve Pazarlama Ltd. Şti. nin varlığı iş yeri veya daimi temsilcinin olduğunun kabulünü gerektirir mi?                                                                   2. Operasyonun İrlanda’da ki şirketten yürütülüyor olması, kazancın söz konusu Türkiye’deki işyeri veya daimi temsilci tarafından elde edilmediği anlamına mı gelmektedir?
  • KDV mükellefiyeti mi sorumlu sıfatı ile beyan mı?; Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 1. maddesine göre, ticari işlemin verginin konusuna girmesi için Türkiye’de gerçekleşmesi gerekmektedir. Bununla birlikte hizmetin Türkiye’de gerçekleşmiş olduğunun kabulü için ise aynı kanunun 6/b. maddesinde, hizmetin Türkiye’de yapılmasını veya hizmetten Türkiye’de faydalanılması gerektiği hükmedilmiştir.  Reklam gösterimlerinden Türkiye’de faydalanıldığı göz önüne alındığında, hizmetin Türkiye’de gerçekleştiği tabiidir. İlk tespitle bağlantılı olmak üzere; KDV’nin beyanın Google Türkiye tarafından mı yapılması gerekmektedir yoksa operasyonun İrlanda’da ki şirket tarafından yürütüldüğünün kabulünden hareketle, Türkiye’de adwords hizmeti alanlar tarafından sorumlu sıfatı ile beyan mı edilmelidir?
sonuç

Mevcut vergi yasaları ve bunlara bağlı yürütülmekte olan uygulamalar, fiziki tespite odaklanmıştır. Yani mevcut vergi uygulamasının verimli işleyebilmesi için en azından faaliyetin fiziki bir iş yerinde yürütülmesi gerekmektedir. Değişen ticaret yöntemlerinin artık fiziki ortamları, sınırları geride bıraktığı göz önüne alındığında, yasaların bu değişime ayak uydurması gerektiği açıktır. Ancak dijital kazanç sağlayanlar her yeni yasal düzenleme için yeni bir alternatif bulabilme kabiliyetindedir ve kendisi için vergi cenneti olan bir ülkede iştigalini sürdürecektir. Bu nedenle dijital ekonominin vergilendirilmesi için yaptırımlarım OECD – BEPS Planı’nda olduğu (Base Erosion and Profit Shifting) gibi dünya genelinde ortak bir çalışmanın ürünü olması zorunludur.

 

Anahtar Kelimeler: Dijital ekonominin vergilendirilmesi , e-ticaretin vergilendirilmesi , e ticaret vergi , e ticarette işyeri , dijital ekonomi işyeri

Fotoğraflar: 1.bp.blogspot.com, taxinsights.ey.com

 

(Visited 176 times, 1 visits today)

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir